Co posadzić w donicy na balkonie?

Masz balkon i zastanawiasz się, co posadzić w donicy, żeby było ładnie, wygodnie i… jadalnie? Chcesz połączyć róże, zioła i warzywa, ale nie wiesz, od czego zacząć? Z tego artykułu dowiesz się, jak dobrać rośliny do balkonu, jakie donice wybrać i jak zbudować swój mały zielony azyl.

Jak zaplanować donice na balkonie?

Najpierw warto spojrzeć na balkon jak na mały ogród, w którym każda donica ma swoją funkcję. Inne rośliny posadzisz przy barierce, inne przy ścianie, a jeszcze inne w dużych pojemnikach ustawionych na podłodze. Dobrze zaplanowana przestrzeń pozwala zmieścić i warzywa balkonowe, i róże, i małe drzewka.

Duże znaczenie ma też wystawa balkonu. Balkony południowe i południowo-zachodnie świetnie nadają się na pomidory, papryki, pelargonie czy róże. Z kolei wschodnie i zachodnie lepiej „obsadzić” sałatami, rukolą, ziołami i roślinami, które gorzej znoszą ostre słońce. Na balkonach północnych lepiej sprawdzają się hosty, bluszcz, paprocie czy niektóre zioła, zamiast roślin silnie światłolubnych.

Jakie donice wybrać?

Wybierając donice, myśl nie tylko o wyglądzie. Na balkonie liczy się ich waga, odporność na wiatr oraz mrozoodporność. Duże pojemniki z plastiku, technorattanu czy jasnego tworzywa mniej się nagrzewają i są lżejsze niż donice ceramiczne czy betonowe. W małej przestrzeni to ważne, bo waga rośnie po każdym deszczu.

Każda donica powinna mieć otwory odpływowe. Na dno wsyp keramzyt, żwir lub kamyczki, a na wierzch połóż geowłókninę, dopiero potem ziemię. W wysokich pojemnikach warto dodać także izolację ze styropianu na ściankach – dzięki temu korzenie są lepiej chronione przed mrozem i przegrzaniem. Przy większych donicach sprawdzają się podstawy na kółkach, które ułatwiają przestawianie roślin.

Jakie podłoże będzie najlepsze?

Rośliny w donicach mają ograniczoną ilość ziemi, więc podłoże musi być żyzne i przepuszczalne. Dla warzyw balkonowych sprawdza się kompost zmieszany z gotową ziemią do warzyw lub do pomidorów i warzyw. Ziemię warto wzbogacić nawozem organicznym w granulkach, obornikiem lub biohumusem, który działa długo i nie przenawozi roślin.

Róże, hortensje, wrzosy czy rododendrony wymagają lekko kwaśnego podłoża. Możesz użyć specjalnej ziemi do roślin kwaśnolubnych lub wymieszać uniwersalne podłoże z torfem. Przy bylinach i krzewach, które będą rosły w donicach wiele lat, jakość ziemi ma ogromne znaczenie, bo przesadzanie dużych egzemplarzy jest trudne.

Jakie kwiaty i krzewy posadzić w donicach?

Kwiaty sezonowe, byliny, krzewy i małe drzewa mogą tworzyć na balkonie spójną kompozycję. Jedne dadzą kolor, inne strukturę, a część będzie dekoracyjna przez cały rok. Warto łączyć rośliny o różnych wysokościach i terminach kwitnienia.

Róże na balkonie

Czy róże można hodować na balkonie? Tak. Róże w donicach świetnie sprawdzają się na tarasach i balkonach, jeśli mają głęboką donicę, żyzne podłoże i regularne podlewanie. Donica powinna być ciężka lub solidnie przymocowana do podłoża, żeby silny wiatr nie ją przewrócił.

Na balkony często wybiera się róże rabatowe, miniaturowe i róże na pniu – wysokie na około 60 cm „drzewka”, np. z grupy Flower Circus. Ładnie wyglądają w dużej donicy ustawionej solo przy wejściu lub w rogu balkonu. Róże wymagają nawożenia kilka razy w sezonie, najlepiej nawozami do róż lub naturalnymi dodatkami, jak obornik czy wióry rogowe. Zimą donice można przenieść do nieogrzewanego pomieszczenia i zabezpieczyć pędy agrowłókniną.

Rośliny sezonowe w donicach

Donice sezonowe pozwalają zmieniać balkon kilka razy w roku. Wiosną królują bratki, stokrotki oraz rośliny cebulowe – tulipany, hiacynty, żonkile. Cebulowe sadzi się jesienią, więc jeśli chcesz mieć je na balkonie, trzeba zaplanować to z wyprzedzeniem.

Latem możesz posadzić pelargonie, begonie, surfinie, werbeny czy niecierpki. Dobrze wyglądają też rośliny o ozdobnych liściach, jak komarzyca czy starzec. Ciekawym uzupełnieniem są rośliny pachnące: maciejka, lawenda oraz zioła, które łączą funkcję ozdobną i użytkową.

Krzewy i małe drzewa w donicach

Na większych balkonach bardzo efektownie wyglądają krzewy i niewielkie drzewa. Do donic nadają się karłowe iglaki (kosodrzewiny, świerk biały 'Conica’, jałowce kuliste), bukszpany, berberysy, pęcherznice, tawuły czy hortensje. Z drzew atrakcyjnie prezentują się klony palmowe, klon 'Globosum’, rajskie jabłonie, wierzba 'Hakuro-Nishiki’ czy wąskokolumnowe świerki.

Przy doborze krzewów warto zwrócić uwagę na ich tempo wzrostu, docelową wysokość i mrozoodporność. Rośliny o zwartym pokroju, płytkim systemie korzeniowym i dobrej odporności na suszę lepiej znoszą życie w pojemnikach. Wiele z nich (np. berberysy, hortensje, kaliny) można łączyć z bylinami i trawami ozdobnymi, tworząc wielowarstwowe kompozycje.

Jakie warzywa posadzić w donicy na balkonie?

Warzywa w donicach to nie tylko źródło świezej żywności, ale też ozdoba. Różnokolorowe liście, kwiaty i owoce tworzą ciekawą scenerię, a jednocześnie masz pod ręką składniki do sałatek i przekąsek. Warzywnik na balkonie świetnie sprawdza się także jako „laboratorium” dla dzieci.

Warzywa łatwe w uprawie

Jeśli dopiero zaczynasz, wybierz gatunki, które rosną szybko i mają małe wymagania. To przede wszystkim warzywa liściowe oraz część roślin korzeniowych i cebulowych. Wspólną cechą jest krótki okres wegetacji i dobra tolerancja na uprawę w pojemnikach.

Do łatwych warzyw balkonowych należą:

• sałaty (masłowa, rzymska, dębolistna, łodygowa),
• rukola, mizuna, pak choi, kapusta pekińska,
• szpinak, rzeżucha, koper, pietruszka naciowa,
• cebula z dymki na szczypior i małe cebule.

Sałaty i rukolę możesz wysiać wprost do skrzynek na przełomie marca i kwietnia. Jeśli wzejdą zbyt gęsto, część siewek wyrwij i zjedz jako młode listki. Szpinak sieje się dwa razy w roku – wiosną oraz latem. Rzeżucha w donicy z ziemią ma intensywniejszy smak niż na wacie, a jej uprawa udaje się od czerwca do sierpnia. Cebula dymka posadzona w marcu lub kwietniu szybko wypuszcza szczypior.

Warzywa wymagające więcej miejsca

Na balkonie możesz posadzić też warzywa, które potrzebują większych donic i systematycznego nawożenia. To m.in. cukinia, ogórek, pomidor, papryka, pory, selery czy miechunka brazylijska. Donice powinny mieć co najmniej 10 litrów pojemności, a przy wysokich odmianach nawet więcej.

Cukinia w donicy zajmuje około metra kwadratowego, więc nadaje się raczej na większe balkony. Ogórki dobrze rosną przy kratkach i balustradach, tworząc zieloną ścianę. Pomidory koktajlowe oraz malinowe wymagają głębokich pojemników i podpór, ale odwdzięczają się obfitym plonem. Papryka z kolei lubi słońce, ciepło i regularne podlewanie, za to jej krzaczki są stosunkowo kompaktowe.

Warzywa na zielone parawany

Balkon można osłonić warzywami pnącymi. Wysokie odmiany pomidorów, ogórki, fasola tyczna, fasolnik chiński czy groszek cukrowy posadzone przy kratach stworzą zieloną zasłonę od strony sąsiadów lub ulicy. Groszek jest przy tym niskim, bardzo dekoracyjnym pnączem, które lubią dzieci.

Dla takich roślin donice muszą być głębokie, a podpory stabilne. Rośliny pnące podlewaj regularnie, bo przy mocnym słońcu podłoże wysycha szybciej. W czasie intensywnego wzrostu warto zasilać je raz w tygodniu nawozami płynnymi do warzyw lub do pomidorów i ogórków.

Warzywa dla dzieci i seniorów

Warzywnik na balkonie świetnie angażuje domowników w różnym wieku. Dzieciom możesz oddać osobne donice z szybko rosnącymi gatunkami. Siew, obserwacja kiełków i pierwszych liści to dla nich dobra zabawa i nauka jednocześnie. W praktyce szybki efekt dają:

• groch cukrowy,
• rzeżucha,
• sałaty, rukola,
• szpinak i koper.

Dla osób starszych praca przy donicach jest formą łagodnej aktywności i zajęcia na świeżym powietrzu. W dodatku uprawiając warzywa samodzielnie, masz wpływ na to, jak są nawożone i czym ewentualnie opryskiwane. Możesz też wybrać rzadkie odmiany, które trudno znaleźć w sklepach, np. sałatę łodygową, żółte ogórki czy ulubione pomidory malinowe.

Jak łączyć rośliny ozdobne, zioła i warzywa?

Dobry balkon to taki, który jest jednocześnie ładny, użytkowy i wygodny w pielęgnacji. W jednej donicy możesz łączyć gatunki ozdobne i jadalne, trzeba tylko dobrać je pod względem wymagań wodnych, świetlnych i wielkości. Wtedy donica wygląda pełniej, a przestrzeń jest wykorzystana do maksimum.

Rośliny jadalne w kompozycjach

W niskich skrzynkach dobrze wyglądają sałaty, rukola, koper, pietruszka naciowa oraz zioła: bazylia, tymianek, oregano, mięta, majeranek czy rozmaryn. Wysokie pelargonie lub werbeny możesz posadzić z przodu, a zioła i sałaty z tyłu lub odwrotnie, w zależności od ustawienia skrzynki.

Przy balustradzie sprawdzają się ogórki, groszek, fasolka czy pomidory wiotkołodygowe, które oplatają kratkę. Niżej, w tej samej donicy, można dosadzić niskie rośliny okrywowe, np. żurawki, niskie trawy ozdobne czy lawendę. Ciekawie łączą się także róże na pniu z niskimi bylinami i ziołami w tej samej donicy.

Jak dbać o rośliny w donicach?

Podlewanie to podstawa. W pojemnikach ziemia wysycha szybciej niż w gruncie, zwłaszcza latem i przy wietrznej pogodzie. Lepsze jest częstsze podlewanie mniejszą ilością wody niż rzadkie „zalewanie” roślin. Podstawki zbierają nadmiar wody, ale nie zostawiaj w nich stale pełnego lustra – część roślin źle znosi mokre korzenie.

Nawozu potrzebują głównie warzywa owocujące, sałaty przy intensywnym cięciu oraz róże. Wygodne są nawozy płynne dodawane do wody raz w tygodniu oraz nawozy długo działające w pałeczkach. Na balkonach dobrze sprawdza się biohumus i nawozy ekologiczne, bo trudno je przedawkować i nie obciążają środowiska.

Największe zapotrzebowanie na składniki pokarmowe rośliny balkonowe mają wtedy, gdy tworzą główki, kwiaty i owoce – to moment, gdy nawożenie ma największy sens.

Warto też zadbać o profilaktykę przeciw szkodnikom. Na róże, warzywa i zioła często wystarczą opryski z szarego mydła, wyciągu z pokrzywy, czosnku czy skrzypu. Na mączlika i ziemiórki pomagają żółte tablice lepowe wbite w donice. Przy dobrze dobranych gatunkach i regularnej pielęgnacji balkon szybko zmienia się w zielony azyl, który cieszy oczy i podniebienie.